NOWY KWARTALNIK O ENERGII, GOSPODARCE I NOWYCH TECHNOLOGIACH polish energy brief

Trzykrotny polski kandydat do fizycznego Nobla - Kordian Kuczma

Opinie i komentarze 16 czerwca 2011, 19:52
<p style="text-align: justify;"><a href="http://beta.jagiellonski.pl/wp-content/uploads/2011/06/Kordian-Kuczma.jpg"><img class="alignleft size-medium wp-image-602" title="Kordian Kuczma" src="http://beta.jagiellonski.pl/wp-content/uploads/2011/06/Kordian-Kuczma-201x300.jpg" alt="" width="201" height="300" /></a>Polska w kontekście nagród Nobla w dziedzinie chemii i fizyki kojarzy się przede wszystkim z Marią Skłodowską-Curie, ostatnio również z Aleksandrem Wolszczanem. Chyba już mało kto pamięta, że w 1924 jako poważny kandydat do zwycięstwa w obydwu tych kategoriach wymieniany był uczony, którego rocznicę urodzin i śmierci niedawno obchodziliśmy – Kazimierz Fajans (urodzony 27 maja 1887 w Warszawie, zmarł 18 maja 1975 w Ann Arbor w amerykańskim stanie Michigan). Niespodziewanie komitet Noblowski  nie przyznał jednak w owym roku żadnej nagrody w dziedzinie nauk ścisłych. Mówiono, że w ten sposób chciał wyrazić swoją dezaprobatę wobec niedyskrecji szwedzkiej prasy…</p> <p style="text-align: justify;">Ne zmienia to faktu, że ten syn zasłużonej dla Polski rodziny żydowskiego pochodzenia należał do najwybitniejszych znawców problematyki promieniotwórczości oraz posiadających największą renomę za granicą polskich naukowców swojej epoki. Dużą część życia zawodowego spędził w Niemczech – studiował chemię w Lipsku i Heidelbergu (także w Zurychu), pracował jako asystent i docent na politechnice w Karlsruhe, w latach 1917-35 kierował katedrą chemii fizycznej na uniwersytecie w Monachium. Od 1910 do 1911 przebywał na stażu w laboratorium Ernesta Rutherforda w Manchesterze, w którym odkryto jądro atomu. Za naszą zachodnią granicą zanotował swoje największe osiągnięcia. Najbardziej znane jest sformułowanie w 1912 prawa przesunięć promieniotwórczych, dzięki któremu udało się ustalić położenie wszystkich pierwiastków tego typu w układzie okresowym oraz zrozumieć istotę pojęcia izotopu. Ze względu na to, że równocześnie do tych samych wniosków doszedł badacz z Wielkiej Brytanii, jest ono obecnie nazywane prawem Soddy’ego-Fajansa. W słownikach chemii nieorganicznej figurują również reguły Fajansa określające kowalencyjny lub jonowy charakter mającego powstać wiązania chemicznego.</p> <p style="text-align: justify;">Kolejny ślad w życiorysie bohatera artykułu, który uprawnia do porównywania go z dokonaniami Skłodowskiej, to odkrycie protaktynu (pierwotna nazwa – brevis) z doktorantem Oswaldem Helmuthem Göringiem. Fajans odkrył także istnienie izotopów trwałych, zjawisko rozgałęziania się (bifurkacji) szeregów promieniotwórczych oraz ogólne reguły strącania substancji z roztworów (tzw. prawo Fajansa-Panetha-Hahna). W okresie pracy w Monachium interesował się głównie chemią kryształów i budową cząsteczek. W 1935 ze względu na pochodzenie został pozbawiony funkcji profesora i musiał wyjechać z Niemiec. Z racji niechętnej wykładowcom o żydowskich korzeniach atmosfery nie udało mu się objąć katedry chemii nieorganicznej na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Po krótkim pobycie w Cambridge podjął pracę na uniwersytecie stanu Michigan w Ann Arbor. Tam kontynuował swoje badania nad reakcjami jądrowymi i izotopami. Utrzymywał kontakty z Polonią – był członkiem Polskiego Instytutu Naukowego w Ameryce.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>
Projekt i wykonanie: Sebastian Safian
Używamy cookies w celach funkcjonalnych, aby ułatwić użytkownikom korzystanie z witryny oraz w celu tworzenia anonimowych statystyk serwisu. Jeżeli nie blokujesz plików cookies, to zgadzasz się na ich używanie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.
Polityka Prywatności   
OK