Dziedziczenie w przedsiębiorstwach rodzinnych [RAPORT]

Analiza 4 czerwca 2018, 11:47

W grudniu 2018 r. będziemy obchodzili trzydziestolecie przyjęcia przez Sejm PRL ustawy o działalności gospodarczej, znanej powszechnie jako „Ustawa Wilczka”. Ustawa ta umożliwiała prowadzenie prywatnej działalności gospodarczej w Polsce, regulując zagadnienie zgodnie z zasadą, że dozwolone jest wszystko, co nie jest wprost zabronione w przepisach prawa. Moment przyjęcia ustawy traktuje się jako symboliczny początek budowy gospodarki wolno rynkowej w Polsce. Największym widocznym rezultatem gospodarczych zmian z końcówki lat 80. był znaczący przyrost przedsiębiorstw prowadzonych na terenie kraju.

Znaczna część prywatnych polskich przedsiębiorstw zachowuje charakter rodzinny, tj. jest zarządzana przez osoby należące do tej samej rodziny. Trzydzieści lat rozwoju polskiej przedsiębiorczości oznacza dobijanie do takiego wieku przez znaczną część przedsiębiorstw. Stawia to przed nimi konieczność nieuchronnej zmiany pokoleniowej, czyli wyzwaniem w postaci zapewnienia sukcesji.

Przekazywanie steru w przedsiębiorstwie kolejnemu pokoleniu nigdy nie jest procesem prostym – skuteczne przeprowadzenie sukcesji to proces wieloletni, wymagający skrupulatnego planowania działań. Stąd też w wielu krajach funkcjonują dedykowane sukcesji narzędzia prawne, ograniczające towarzyszące sukcesji ryzyka, wzmacniając przy tym pewność otoczenia rynkowego co do kierunku rozwojowego przedsiębiorstwa.

Narzędziem szczególnie użytecznym dla skutecznego dokonania sukcesji przedsiębiorstwa jest fundacja prywatna, obecna w wielu zachodnich porządkach prawnych. W rozwiązaniu tym chcący dokonać sukcesji przedsiębiorca powołuje do życia fundację (tym samym staje się jej fundatorem) i wnosi do jej majątku określone składniki, takie jak spółki prawa handlowego, nieruchomości, czy kapitał. Wniesiony do fundacji prywatnej majątek staje się jej własnością. Od tej pory fundacja prywatna, najczęściej kierowana przez zarząd, może dysponować tym majątkiem na zasadach określonych przez fundatora w statucie fundacji. Niezwykle istotnym aspektem prowadzenia fundacji prywatnej jest określenie przez fundatora katalogu beneficjentów, uprawnionych do otrzymywania od fundacji korzyści majątkowych.

Majątek wniesiony do fundacji nie jest własnością ani fundatora, ani beneficjentów fundacji. Nie podlega on zatem regułom dziedziczenia ustawowego, co skutecznie chroni go przed rozdrobnieniem. Nie istnieje również możliwość egzekucji z majątku fundacji wierzytelności zaciągniętych przez jej beneficjentów. Fundacja prywatna, tak jak każda fundacja musi mieć określony cel. W chwili obecnej polskie prawo wymaga, ażeby cel fundacji zawsze służył pożytkowi publicznemu. W przypadku fundacji prywatnych wymóg taki nie występuje – celem fundacji może być np. wyłącznie zarządzanie określonym majątkiem. Jako iż dysponowanie nim może odbywać się wyłącznie na zasadach określonych przez fundatora w statucie, fundacja prywatna może być wykorzystywana jako narzędzie ochrony przed niegospodarnymi działaniami sukcesorów. Przekłada się to na zwiększenie wiarygodności przedsiębiorstwa jako partnera biznesowego.

Wniesienie określonego przedsiębiorstwa do fundacji prywatnej nie wpływa na jego bieżące funkcjonowanie – nie wiąże się z koniecznością przenoszenia jego siedziby, czy też zmianą rezydencji podatkowej.

Niestety, polskie prawo nie jest wyposażone w narzędzia dedykowane sukcesji przedsiębiorstw rodzinnych. Swoistym przełomem w tym zakresie będzie ustawa o zarządzie sukcesyjnym, która w czerwcu 2018 jest procedowana przez polski Parlament. Rozwiąże ona jednak problem wyłącznie po stronie przedsiębiorstw prowadzonych w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej. Kwestia sukcesji większych przedsiębiorstw nadal pozostaje nieuregulowana.

PEŁNA TREŚĆ RAPORTU JEST DOSTĘPNA TUTAJ

Projekt i wykonanie: Sebastian Safian
Używamy cookies w celach funkcjonalnych, aby ułatwić użytkownikom korzystanie z witryny oraz w celu tworzenia anonimowych statystyk serwisu. Jeżeli nie blokujesz plików cookies, to zgadzasz się na ich używanie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.
Polityka Prywatności    Jak wyłączyć cookies?
OK