NOWY KWARTALNIK O ENERGII, GOSPODARCE I NOWYCH TECHNOLOGIACH polish energy brief

Czy węgiel ma przyszłość? [RAPORT]

Raport IJ 25 września 2019, 12:26
Czy węgiel ma przyszłość? [RAPORT]

Prezentujemy Państwu najnowszy raport Instytutu Jagiellońskiego. Tym razem pochyliliśmy się nad przyszłością węgla w sektorze energetyki. Raport przygotował ekonomista Andrzej Laskowski oraz ekspert IJ Piotr Stępiński. Prace były realizowane pod opieką naukową prof. dr hab. inż. Andrzeja Jasińskiego. 


Przyszłość węgla rysuje się w czarnych barwach. Światowe trendy w zakresie polityki energetyczno-klimatycznej wymuszają odchodzenie od tego surowca. Odbywa się to zarówno poprzez zobowiązania redukcji emisji CO2 realizowane w UE z wykorzystaniem systemu uprawnień obniżającego opłacalność wykorzystania węgla w energetyce, jak również za pomocą innych instrumentów oddziaływania, takich jak wykluczenie finansowania inwestycji w „brudne” technologie węglowe przez wiodące korporacje bankowe i fundusze. Dekarbonizacja stanowi przecież jeden z pięciu filarów unii energetycznej, a spełnieniu unijnych celów w tym zakresie służyć mają m.in. takie narzędzia jak upowszechnianie udziału odnawialnych źródeł w produkcji energii czy tworzenie korzystnych ram dla rozwoju projektów wykorzystujących technologie produkcji niezwiązane ze spalaniem paliw emisyjnych. Przy tym koszt wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej ze źródeł alternatywnych w porównaniu do paliw kopalnych pozostaje w trendzie spadkowym, głównie dzięki rozwojowi technologii i masowym upowszechnieniu OZE.

Jednocześnie, nawet zakładając scenariusz dynamicznej modernizacji sektora energetycznego w kierunku OZE, węgiel kamienny pozostanie „gwarantem bezpieczeństwa energetycznego Polski” tudzież „podstawą krajowego bilansu energetycznego” – jak określony jest w rządowych dokumentach strategicznych – zapewne jeszcze przez kilka dekad, biorąc pod uwagę stan obecny (węglowi kamiennemu zawdzięczamy blisko połowę energii elektrycznej w naszych gniazdkach) i realne możliwości inwestycyjne sektora. Decyzją spółek energetycznych w Polsce powstały w ostatnich latach nowe bloki węglowe (Kozienice, Opole, Jaworzno), z których ostatnim ma być wybudowana Elektrownia Ostrołęka C. Mając na uwadze przestarzałą infrastrukturę wytwórczą (większość kotłów w elektrowniach zawodowych to urządzenia starsze niż 30 lat), stale rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną w kraju oraz chęć zapewnienia podstawowego bezpieczeństwa energetycznego państwa (w rozumieniu uniezależnienia od importu energii elektrycznej z zagranicy i zażegnania groźby blackoutu), wydaje się to właściwy kierunek. Jednak w ostatnim w UE bastionie węgla zaczyna brakować jednego elementu, by ta polityka była spójna – samego węgla.

W 2018 roku import węgla kamiennego do Polski wyniósł niemal 20 mln ton, przy czym zdecydowana większość została sprowadzona z kierunku wschodniego. Brak możliwości zaspokojenia krajowego zapotrzebowania na węgiel kamienny rodzimym surowcem ukazuje szerszy problem polskiego górnictwa. Sektor ten boryka się z niską efektywnością i niepełną realizacją planów wydobywczych. Rodzime rezerwy zasobowe węgla kamiennego znajdują się często w coraz głębszych pokładach, przez co są coraz trudniej dostępne, a to wpływa na koszty jego wydobycia oraz udostępniania i przyczynia się do tego, że zagraniczny węgiel wygrywa konkurencję z krajowym surowcem. Od 1991 roku z eksploatacji wyłączono 49 kopalń. Według stanu na koniec 2017 roku w Polsce czynnych było zaledwie 21 kopalń. W tym samym okresie średnia dzienna liczba ścian czynnych spadła z 702 do 85, co znacząco wpłynęło na spadek wydobycia. Za zgodą Komisji Europejskiej restrukturyzowane państwowe kopalnie mogą otrzymać wsparcie do 2023 roku. W przypadku utrzymania się niskich cen węgla kamiennego na rynkach światowych wkrótce nastąpi druga fala kryzysu tego sektora w Polsce.

Światełkiem w  tunelu górnictwa w Polsce są nowe technologie. Odpowiedzią powinno być już dzisiaj zdecydowane otwarcie sektora na innowacje. Po pierwsze, dopuszczenie prywatnych podmiotów zapewniających lepszą organizację pracy. Po drugie, wykorzystanie węgla w innych dziedzinach gospodarki, m.in. w przemyśle chemicznych. Skuteczniejsze pozyskiwanie metanu uwalnianego podczas wydobycia węgla pozwoli zmniejszyć import gazu, czyste technologie węglowe zapewnią wyższy poziom ochrony środowiska naturalnego, a wykorzystanie syngazu umożliwi otrzymanie całej gamy produktów pochodnych, np. metanolu. Nowe kopalnie są potrzebne, o ile będą połączonez nowatorskim podejściem, pełniąc rolę  wielofunkcyjnych parków technologicznych dla różnych gałęzi przemysłu.


RAPORT: Czy węgiel ma przyszłość?


 

Analityk. Redaktor BiznesAlert.pl. Absolwent Akademii Leona Koźmińskiego na kierunku administracja i Akademii Obrony Narodowej na kierunku europeistyka. Ukończył studia podyplomowe w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie na kierunku Funkcjonowanie Rynku Energii. Zainteresowania: polityka energetyczna UE, Rosji oraz Europy Środkowo-Wschodniej; polityka zagraniczna Federacji Rosyjskiej.

Projekt i wykonanie: Sebastian Safian
Używamy cookies w celach funkcjonalnych, aby ułatwić użytkownikom korzystanie z witryny oraz w celu tworzenia anonimowych statystyk serwisu. Jeżeli nie blokujesz plików cookies, to zgadzasz się na ich używanie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.
Polityka Prywatności   
OK