NOWY KWARTALNIK O ENERGII, GOSPODARCE I NOWYCH TECHNOLOGIACH polish energy brief

Wróbel: Cele klimatyczne wkraczają do unijnego sektora finansowego [ANALIZA]

Analiza 26 marca 2020, 10:59
Wróbel: Cele klimatyczne wkraczają do unijnego sektora finansowego [ANALIZA]

Jesteśmy świadkami fundamentalnej zmiany roli jaką odgrywa unijna polityka klimatyczna. Wkracza ona w obszar innych polityk, istotnie definiując ich kształt. Penetruje nie tylko unijną energetykę, przemysł, transport, środowisko, czy rolnictwo, ale także w coraz większym stopniu w regulacje sektora finansowego. Głównym motorem tej zmiany jest poszukiwanie wsparcia finansowania transformacji Unii Europejskiej w kierunku niskoemisyjnym zgodnie z obowiązkami wynikającymi z porozumienia klimatycznego z Paryża - pisze Paweł Wróbel, ekspert IJ, na łamach kwartalnika Polish Energy Brief. 


Zazielenienie unijnego paradygmatu gospodarczego

Dotychczas kluczowym hasłem definiującym fundament unijnych polityk był tzw. „growth&jobs” -priorytetowe były działania, które prowadzą do wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy.Wzmocnienie celów klimatycznych - m.in. po przyjęciu porozumienia paryskiego i przyjęciu przez Komisję Europejską planu przestawienia UE na kierunek zeroemisyjny w 2050 roku, a także szeregu aktów prawnych potwierdzających ten kierunek transformacji - oznacza, że wzrost gospodarczy i miejsca pracy mają mieć „kolor zielony”. Chodzi o realizację założeń klimatycznych przy jednoczesnym osiąganiu korzyści gospodarczych i społecznych w państwach Unii. Jednak dotychczasowe doświadczenia pokazują, że kontynuacja transformacji będzie trudna bez aktywnego udziału sektora finansowego z uwagi na ogromne koszty inwestycji związanych z przestawieniem gospodarki na nisko-emisyjną. Podejmowane na poziomie unijnym działania, których jesteśmy świadkami,prowadzą do stworzenia takich zasad i ram prawnych, które przekierują strumień finansujący inwestycje w spełniające kryteria zrównoważonego rozwoju. W unijnym ujęciu oprócz celów klimatycznych oznacza to także uwzględnienie kwestii środowiskowych i społecznych.

Inwestycje w odnawialne źródła energii, efektywność energetyczną czy takie, które przyczyniają się do obniżania emisji gazów cieplarnianych, w tym projekty o charakterze innowacyjnym,mimo wielu oczywistych zalet środowiskowych cały czas należą do relatywnie drogich. Z finansowego punktu widzenia często nie są najbardziej opłacalną opcją wybieraną przez inwestorów. Dotychczas stosowany zestaw środków, w tym zachęt regulacyjnych nie działa efektywnie w zderzeniu z wyliczeniami księgowych. Dlatego temat finansowania, w tym także subsydiowania, inwestycji energetycznych, które nie są zgodne z celami unijnych pakietów klimatycznych oraz obowiązkami wynikającymi z porozumienia paryskiego został zidentyfikowany jako jedna z głównych przeszkód skutecznej realizacji transformacji energetycznej w UE. W praktyce chodzi o przekierowanie środków w systemie finansowym na wsparcie inwestycji przyczyniających się do realizacji unijnych założeń.

Plan zrównoważonego finansowania

W marcu 2018 r. Komisja Europejska przedstawiła pakiet działań dotyczących systemu finansowego w celu wspierania działań UE na rzecz klimatu i zrównoważonego rozwoju.Plan działań nie tylko ustala zasady dla finansów publicznych, ale także idzie w kierunku tworzenia takich ram prawnych, które zachęcą do podobnych działań prywatne podmioty m.in. banki, zakłady ubezpieczeń, fundusze emerytalne,podmioty zarządzające aktywami lub doradcy inwestycyjni. W ślad za planem przedstawione zostały propozycje aktów prawnych, w których wypracowaniu duży udział miała techniczna grupa ekspertów powołana przez Komisję.

Dla przyszłości energetyki, wśród szeregu proponowanych regulacji najistotniejsze są te, które bezpośrednio wpłyną na przepływ kapitału, który finansuje zarówno małe i średnie projekty, jak również duże inwestycje infrastrukturalne w tym sektorze.

Jedną z kluczowych propozycji jest wprowadzenie systemu jednolitej klasyfikacji (tzw. taksonomii) działalności podmiotów systemów finansowych. Rozporządzenie, którego ostateczny kształt wciąż decydowany jest w negocjacjach między unijnymi instytucjami został uzgodniony na początku grudnia br.,ma wskazywać, które z finansowych działalności przyczyniają się do zrównoważonego rozwoju oraz w jakich obszarach takie inwestycje mogą mieć pozytywny wpływ. Warunkiem jest przyczynianie się do spełnienia co najmniej jednego ze zdefiniowanych celów przy jednoczesnym nieszkodzeniu pozostałym: zapobieganie zmianom klimatu, dostosowanie do zmian klimatu, zrównoważone użytkowanie i ochrona zasobów wodnych, przejście do gospodarki o obiegu zamkniętym oraz zapobieganie powstawaniu odpadów i recykling, redukcja zanieczyszczeń, ochrona bioróżnorodności.

W czasie negocjacji Najwięcej najwięcej emocji budził wpływ taksonomii na przyszłość finansowania inwestycji gazowych i jądrowych.Do końca negocjacji, te kwestie będą decydowane. W razie wątpliwości w obu przypadkach uznano, że takie projekty nie będą kwalifikowane jako „zielone”. Uzupełnienie przepisów stanowić będą akty delegowane przygotowane w przyszłym roku na podstawie prac technicznej grupy ekspertów. Zajmie się ona m.in. szczegółowymi kryteriami dot. różnych kategorii inwestycji.Szczególnie w przypadku inwestycji w energetykę jądrowa,będzie to istotnie wpływało na przyszłość postrzegania tych projektów przez podmioty sektora finansowego.Po drugiej stronie są inwestycje węglowe, które już na podstawie obecnie przyjętych uzgodnień nie mają szans na zakwalifikowanie jako „zrównoważone”. Najprawdopodobniej klasyfikacja będzie stosowana m.in. przez instytucje zarządzające unijnymi instrumentami finansowymi, w tym w ramach wsparcia z budżetu UE. To oznacza pośredni wpływ taksonomii na możliwość ograniczenia wsparcia dla inwestycji np. gazowych, które dotychczas były przez Unię silnie wspierane. Celem Komisji Europejskiej jest, aby wspólne zasady obowiązywały nie tylko publiczny sektor finansowy, ale także podmioty prywatne. Jest duża szansa, że tak się stanie, co oznacza, że dziś podejmowane decyzje będą miały kluczowe znaczenie dla kształtu przyszłych inwestycji energetycznych w UE.

Wśród istotnych dla europejskiego przemysłu nowych aktów prawnych, znajdują się także uzgodnione pod koniec br. rozporządzenie w sprawie ujawniania informacji dotyczących zrównoważonych inwestycji i ryzyka dla zrównoważonego rozwoju oraz rozporządzenie o wskaźnikach referencyjnych niskoemisyjności.

Oba akty są przykładem tego jak kompleksowe podejście prezentuje Unia Europejska. Celem jest, aby firmy inwestycyjne świadczące usługi doradztwa uznały kwestie zrównoważonego rozwoju za czynniki tworzące wartość dodaną swoich usługi doradztwa świadczonych w ramach obowiązków względem inwestorów. Aby pomóc inwestorom w porównywaniu śladu węglowego przedsiębiorstw oraz śladu węglowego portfela inwestycji, wprowadzono nowe kategorie wskaźników referencyjnych niskoemisyjności. Oprócz standardowego wskaźnika niskoemisyjności pojawia się wskaźnik wpływu na realizację celów porozumienia paryskiegotj. obniżenia globalnego ocieplenia do poziomu poniżej 2°C.Informacje nt. śladu węglowego odgrywają coraz bardziej istotną rolę w strategiach funkcjonowania instytucji finansowych, m.in. ze względów wizerunkowych. To oznacza, że znaczenie tych danych będzie rosło przekładając się bezpośrednio na ich działalność. Zdaniem Komisji Europejskiej wzajemnie uzupełniające się regulacje, tworząc jednolite standardy, ułatwią podejmowanie decyzji o inwestowaniu w zrównoważone projekty i aktywa w całej Unii.

Plany Komisji Europejskiej po 2019 r.

Wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej ds. rynków finansowych Valdis Dombrovskis, który w nowej Komisji będzie odpowiedzialny m.in. za finansowanie tzw. Europejskiego Zielonego Ładu podkreśla, że wprowadzanie takiej skali zasad bezpośrednio do legislacji jest bezprecedensowe i czyni Unię Europejską liderem zrównoważonego finansowania.Kolejne propozycje planowane przez Komisję Europejską dotyczyć będą m.in. tzw. „zielonych kredytów hipotecznych” pomagających finansować transformacje sektora budynków - wzmacniając efektywność energetyczną i wykorzystanie odnawialnych źródeł energii. Ponadto Komisja zamierza rozszerzyć unijny system certyfikatów ekologicznych „EU ecolabel” na produkty finansowe, a także kontynuować prace nad standardami zielonych obligacji.

Znaczącym sygnałem tego jak istotna jest kwestia finansowania transformacji klimatycznej jest także zapowiedź, aby do 2025 roku co najmniej połowa wsparcia finansowego z Europejskiego Banku Inwestycyjnego była dedykowana projektom proklimatycznym. Realizacji tych planów pomóc mają nowe kryteria w stosunku do inwestycji energetycznych, które bank przyjął w listopadzie br. W praktyce wykluczają one inwestycje we wszystkie paliwa kopalne, w tym gaz po 2021 roku, wskazując jasno, że inwestycje w OZE i efektywność energetyczną są priorytetowe.

Dla polskiej energetyki niezwykle ważne jest, iż zaostrzaniu klimatycznego kursu w sektorze finansowym towarzyszy zrozumienie tego, że koszty po stronie państw członkowskich nie będą równe. To wymaga zastosowania dodatkowych środków takich jak m.in. fundusz sprawiedliwej transformacji, który znajdzie się w ramach nowej perspektywy finansowej UE  na lata 2021-2027. Fundusz będzie wspierał dekarbonizację w regionach węglowych. Unijny budżet, którego Polska jest jednym z głównych beneficjentów, również priorytetowo będzie traktował inwestycje związane z realizacją celów klimatycznych, aż 25 procent całego budżetu ma być dedykowana tym działaniom.


Materiał oryginalnie ukazał się w kwartalniku Polish Energy Brief [ link ]


 

Ekspert ds. regulacji UE z 15-letnim doświadczeniem pracy w Brukseli. Specjalizuje się w polityce energetycznej, klimatycznej, środowiskowej, a także unijnym budżecie. Założyciel i szef firmy konsultingowej „Gate Brussels”

Projekt i wykonanie: Sebastian Safian
Używamy cookies w celach funkcjonalnych, aby ułatwić użytkownikom korzystanie z witryny oraz w celu tworzenia anonimowych statystyk serwisu. Jeżeli nie blokujesz plików cookies, to zgadzasz się na ich używanie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.
Polityka Prywatności   
OK