Opinie i komentarze

Raje podatkowe: optymalizacja kosztów czy oszustwo fiskalne cz. II - Agnieszka Maria Popko

3 września 2011, 14:05 /
Raje podatkowe: optymalizacja kosztów czy oszustwo fiskalne cz. II - Agnieszka Maria Popko
< p style="text-align: justify;"><strong><a href="http://www.jagiellonski.pl/wp-content/uploads/2011/06/Agnieszka-Maria-Popko.jpg"><img class="alignleft size-medium wp-image-776" title="Agnieszka Maria Popko" src="http://www.jagiellonski.pl/wp-content/uploads/2011/06/Agnieszka-Maria-Popko-241x300.jpg" alt="" width="241" height="300" /></a>Kryteria wyboru raju podatkowego</strong></p> <p style="text-align: justify;"><strong> </strong></p> <p style="text-align: justify;">Istnieje wiele kryteriów, na podstawie których podmioty gospodarcze dokonują wyboru odpowiedniego raju podatkowego. W tym miejscu można wyróżnić następujące kryteria:</p> <ul style="text-align: justify;"> <li>stabilność polityczna i gospodarcza,</li> <li>równe traktowanie podmiotów zagranicznych,</li> <li>położenie geograficzne, rynek wewnętrzny,</li> <li>system podatkowy,</li> <li>obszar wolnego handlu,</li> <li>kontrola dewizowa,</li> <li>ochrona patentowa,</li> <li>prawo podmiotów gospodarczych,</li> <li>system bankowy.</li> </ul> <p style="text-align: justify;">Inwestorzy poszukują państw, które stworzą dogodne możliwości do rozwoju ich spółek. Dlatego zwracają oni uwagę na sytuację polityczną, a przede wszystkim na zdarzenia, w konsekwencji których mogliby ponieść straty. Pojęcie ryzyka politycznego związane jest z następującymi zagrożeniami wynikającymi z: nacjonalizacji i wywłaszczenia, nacisków politycznych, zmiany systemów rządzenia oraz ustroju państwa. Źródłem niepokojów społecznych może być zła kondycja gospodarcza danego kraju, co zwiększa ryzyko inwestycji. Warto jednak wspomnieć, że istnieje pozytywny aspekt powiązania polityki i gospodarki. Gwarancją bezpieczeństwa odpowiadającą oczekiwaniom właścicieli zagranicznego kapitału jest istnienie stabilnego, uporządkowanego systemu podatkowego. Kraje będące rajami podatkowymi to często kraje rządzone w sposób autokratyczny lub będące w trakcie procesu demokratyzacji. Dość często są to małe wyspiarskie państwa, które były koloniami albo wciąż pozostają pod zwierzchnictwem metropolii. Lokowanie kapitału w tego typu rajach podatkowych jest dużo bezpieczniejsze, biorąc pod uwagę ryzyko zamachu stanu czy aneksji przez sąsiednie państwo. Niejednokrotnie kryterium związane z sytuacją polityczną i gospodarczą jest ważniejsze przy wyborze raju podatkowego niż zachęty typu niska stawka podatkowa czy ochrona tajemnicy bankowej. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż to Szwajcaria, Lichtenstein, Monako czy Luksemburg są uważane wśród inwestorów za bezpieczniejsze pomimo tego, iż korzyści oferowane przez te państwa są mniejsze niż w krajach uznawanych za bardziej egzotyczne.</p> <p style="text-align: justify;">Kolejne kryterium to traktowanie inwestorów zagranicznych. Oznacza to, iż rząd państwa, które jest rajem podatkowym nie może regulować stosunków gospodarczych z inwestorami zagranicznymi bardziej restrykcyjnie niż w przypadku inwestorów krajowych. Niekiedy ustawodawca wymaga, aby procentowy udział rządu lub krajowych rezydentów w kapitale przedsiębiorstw, które prowadzą działalność w danym państwie, wynosił nawet 50% i więcej.</p> <p style="text-align: justify;">Istotną zaletą państwa, które uznawane jest za raj podatkowy, jest dogodne położenie geograficzne. Kryterium to jest szczególnie ważne dla inwestorów, którzy nie zmierzają zmienić miejsca zamieszkania. Chodzi tu zarówno o inwestycję polegającą na prowadzeniu zakładu produkcyjnego, czy też jedynie na posiadaniu konta bankowego. W tym przypadku ważne są korzystne połączenia komunikacyjne, np. istniejące połączenia lotnicze oraz obsługujące je linie. W zakresie usług telekomunikacyjnych liczy się przede wszystkim ich dostępność oraz jakość. Chodzi tu o bezpośrednie połączenia telefoniczne, faksowe oraz dostęp do Internetu.</p> <p style="text-align: justify;">System bankowy w rajach podatkowych to kryterium, które decyduje o tym czy inwestor zainwestuje kapitał w danym państwie. Działalność bankowa w państwach uznawanych za raje podatkowe opiera się na korzystaniu z usług bankowej instytucji finansowej w celu zminimalizowania kosztów zawiązanych z operacjami finansowymi. Rozwój sektora bankowego w rajach podatkowych wynikał nie tylko ze wzrostu bezpośrednich inwestycji zagranicznych, ale również ze wzrostu oprocentowania kredytów udzielanych podmiotom krajowym. Klientami banków zaczęła stawać się coraz liczniejsza grupa podmiotów zagranicznych, co wpłynęło na rozwój i dywersyfikację usług w zakresie działalności bankowej. W rezultacie banki nastawiły profil swojej działalności na operacje międzynarodowe. Poza wzrostem atrakcyjności oprocentowania kredytów istotnym czynnikiem, który wpływa na wzrost zainteresowania inwestorów usługami bankowymi w rajach podatkowych, jest tajemnica bankowa. Zakres tajemnicy bankowej w różnych krajach jest mniej lub bardziej ograniczony, tak samo jest z możliwością zakładania anonimowych kont bankowych. Zakres tajemnicy bankowej obejmuje nie tylko ochronę rachunku bankowego, ale także nieudzielanie informacji dotyczących posiadacza rachunku i operacji finansowych organom podatkowym innych państw. Warto wspomnieć, iż w niektórych rajach podatkowych tajemnica bankowa jest ograniczona. Szwajcaria jest zobowiązana udzielić informacji o rachunku bankowym w przypadku istnienia uzasadnionego podejrzenia, że pieniądze zgromadzone na rachunku bankowym pochodzą z działalności przestępczej (np. handel narkotykami, uchylanie się od podatków, handel bronią, itp.). Za prawdziwy raj bankowy uznawany jest Liechtenstein, który nie udziela pomocy urzędom innych państw, nawet w przypadku istnienia podejrzenia popełnienia przestępstwa podatkowego. Oprócz wyżej wymienionych czynników inwestor, dokonując wyboru banku, powinien zwrócić uwagę na dwa aspekty. Po pierwsze istotna jest pozycja, wielkość oraz stabilność banku. Po drugie, zakres świadczonych przez bank usług powinien odpowiadać potrzebom inwestora w związku z podejmowaną działalnością.</p> <p style="text-align: justify;">Ostatnim omówionym kryterium wyboru raju podatkowego będzie system podatkowy, bez którego rozważania na temat optymalizacji opodatkowania nie miałyby sensu. Dlatego oczywistym jest, że inwestorzy wybierając raj podatkowy kierują się kryterium najniższego obciążenia podatkowego dochodów w myśl, że im niższe podatki lub ich brak, tym lepiej. Ale istotnym z punktu widzenia inwestora, który zamierza prowadzić działalność w kilku krajach jest to, czy dany raj podatkowy posiada podpisane umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z innymi krajami. Zaleca się dużą ostrożność ze względu na występujące ograniczenia w korzystaniu z umów podatkowych oraz regulacji wewnętrznego ustawodawstwa podatkowego krajów będących sygnatariuszami umów. Należy zwrócić uwagę na fakt, iż inwestycja kapitału w raju podatkowym, z którym kraj inwestora nie ma podpisanej tego typu umowy może w efekcie przynieść stratę, gdyż ten sam dochód zostanie dwukrotnie opodatkowany. Zakładanie w rajach podatkowych spółek kapitałowych, na które następnie zostają przenoszone dochody uzyskane w państwie siedziby, pozwalają uniknąć podwójnego opodatkowania oraz nieograniczonego obowiązku podatkowego dzięki umowom o unikaniu podwójnego opodatkowania. Niektóre państwa oferują inwestorom zagranicznym możliwość skorzystania z tak zwanych wakacji podatkowych <em>(tax holidays)</em>. Instytucja ta pozwala na zwolnienie z podatku od dochodów z nowo prowadzonej działalności przez pewien okres czasu. Obecnie inwestorzy coraz chętniej korzystają z tego typu instytucji, ponieważ, jeżeli spółka ma możliwość skorzystania z kredytu podatkowego, to dochód uzyskany ze źródeł zagranicznych pozostaje nieopodatkowany. Inną zachętą dla inwestujących kapitał w rajach podatkowych może być tzw. schronienie podatkowe <em>(tax shelter)</em>. Schronienie podatkowe oznacza „każdego rodzaju spółkę, inną jednostkę organizacyjną, plan inwestycyjny lub przedsięwzięcie, którego głównym celem jest unikanie lub uchylanie się od podatku dochodowego”. Jeżeli do redukcji zobowiązań podatkowych podmiot wykorzystuje stratę, zysk, odliczenie lub kredyt podatkowy, to każde z tych pojęć jest schronieniem podatkowym. Instytucja ta jest wykorzystywana w następujący sposób: inwestor prowadzi działalność zagraniczną, która generuje straty, straty te kompensują dochody krajowe inwestora, co w efekcie prowadzi do bezpośredniej redukcji podatku. Kolejną metodą dającą możliwość redukcji zobowiązań podatkowych, w zakresie handlu międzynarodowego, są ceny transferowe. Mechanizm działania cen transferowych polega na ustalaniu cen w transakcjach wewnątrz grupy podmiotów powiązanych, różnych od cen rynkowych stosowanych w analogicznych transakcjach, ale realizowanych na warunkach rynkowych. Ponieważ jest to bardzo ciekawa oraz często wykorzystywana metoda optymalizacji opodatkowania, pojęcie to zostanie dokładnie omówione w następnym artykule z cyklu.</p> <p style="text-align: justify;"><em>Pierwotnie tekst ukazał się w "Gazecie Finansowej", nr 34/2011.</em></p>